ABS, ASR, ESP (ESC) są z nami już od dawna, ale niewiele ludzi wie, jak właściwie działają systemy bezpieczeństwa

Tomasz Budzik

Jeśli przywołane w tytule skróty wydają ci się jedynie sloganami reklamowymi, to lektura tego tekstu z pewnością nie będzie marnowaniem twojego czasu. Od tego może zależeć twoje bezpieczeństwo. Przedstawiamy systemy bezpieczeństwa, w które wyposażona jest każda Škoda,

Bez poślizgu

Wszystkie samochody sprzedawane w Europie wyposażone są w system ABS. Jego nazwa bierze się od angielskiego anti-lock braking system, a zasada działania polega na zapobieganiu blokowaniu się kół podczas hamowania. Czujniki rejestrują prędkość obrotową kół. Gdy w czasie hamowania którekolwiek z nich się blokuje, jednostka sterująca zmniejsza siłę hamowania dla koła objętego poślizgiem do momentu, gdy znów zacznie się ono kręcić.

Dlaczego system ABS jest tak ważny? Jeśli podczas hamowania dochodzi do zablokowania się kół, samochód przestaje reagować na ruchy kierownicą. Tymczasem często bywa tak, że w podbramkowej sytuacji uratować może nas radykalne zmniejszenie prędkości połączone z manewrem ominięcia przeszkody. W takich sytuacjach ABS jest nieoceniony. Młodsi kierowcy mogą w ogóle nie pamiętać motoryzacji sprzed ery ABS-u. W takich pojazdach kierowcy musieli stosować technikę hamowania pulsacyjnego. Polegało to na delikatnym puszczeniu pedału hamulca, gdy koła się blokowały, i ponownym jego dociskaniu, gdy znów zaczynały się kręcić.

Z dzisiejszego punktu widzenia ważne jest, by kierowca potrafił jak najlepiej wykorzystywać ABS. Tymczasem w trakcie awaryjnego hamowania wielu zmotoryzowanych, czując charakterystyczne dla działania tego systemu pulsowanie pedału hamulca, zmniejsza nacisk na pedał. To błąd. ABS sam reguluje swoje działanie, a zadaniem awaryjnie hamującego kierowcy jest jak najmocniejsze dociskanie pedału.

W nowoczesnych samochodach podczas awaryjnego manewru kierowcę wspomaga układ, który zwiększa siłę hamowania do maksimum. Dzięki niemu skróceniu ulega dystans potrzebny do zatrzymania się pojazdu. Ciekawym rozwiązaniem jest również system różnicujący siłę hamowani pomiędzy osiami. Ta funkcja szczególnie przydaje się, gdy pojazd jest nierównomiernie obciążony, i pozwala na lepszą kontrolę hamowania, a w następstwie przyspieszenie tego procesu. Można byłoby pomyśleć, że to rozwiązania zarezerwowane dla drogich modeli. Nic podobnego. Obydwa systemy – odpowiednio HBA oraz EBV – znajdziemy już w standardzie w miejskiej Škodzie Citigo.

Pewny start, bezpieczna jazda

Acceleration slip regulation, czyli ASR, to kolejny przydatny system wspomagający kierowcę. W pewnym sensie jest to odwrotność ABS-u. Zadaniem ASR-u jest redukcja zjawiska uślizgu kół podczas przyspieszania. Niemal każdy kierowca doświadczył tak zwanego buksowania kół podczas startu. Bywa to efektowne, ale na pewno nie jest efektywne. W samochodzie z systemem ASR taka sytuacja nie będzie miała miejsca.

Jeśli koło zaczyna się ślizgać, układ stosuje hamulec, by zażegnać temu zjawisku. W zależności od przyjętego przez inżynierów rozwiązania, może być to również natychmiastowe ograniczenie otwarcia przepustnicy bądź opóźnienie zapłonu w silniku. Niezależnie od tego, jak sprawa ma się od strony technicznej, skutek jest taki, że koła przestają się ślizgać, a samochód szybciej startuje. Jest to niezwykle ważne podczas włączania się do ruchu i nikogo chyba nie trzeba przekonywać, że ASR w tej sytuacji poprawia bezpieczeństwo.

Co ciekawe, ASR może pomóc kierowcy także w czasie jazdy. Jeśli podczas pokonywania zakrętu jedno z kół napędowych straci przyczepność – na przykład wskutek wjechania w kałużę czy na warstwę śniegu – system zwolni jego obroty. Dzięki temu poprawia się kierowalność auta, a mechanizm różnicowy przesyła moment obrotowy silnika na obydwa koła napędowe. Wskutek tych błyskawicznych działań ASR-u auto pewniej pokonuje zakręt, a kierowca może nawet nie poczuć, że wpadł w tarapaty. Co jednak jest najlepsze, układ ten nie jest zarezerwowany dla drogich samochodów. Ma go każda wyjeżdżająca z salonu Škoda.

Zysk przez połączenie

ABS i ASR to bardzo pomocne systemy. Inżynierowie postanowili jednak nie osiadać na laurach i wykorzystać działające w nich układy do stworzenia nowej jakości. Tak powstało ESP, które znajdziemy we wszystkich modelach czeskiej marki - od Citigo po Kodiaqa.

Zadaniem tego systemu jest wspomaganie kierowcy na śliskiej nawierzchni. ESP błyskawicznie aktywuje się, gdy komputer pokładowy - na podstawie danych z czujników – stwierdzi, że dochodzi do poślizgu. W takim przypadku w ułamku sekundy diagnozowana jest sytuacja, a system dohamowuje wybrane koło lub koła, by samochód jechał założonym przez kierowcę torem. Jeśli to konieczne, zmniejszana jest także dawka paliwa docierającego do silnika, co obniża moment obrotowy wytwarzany przez jednostkę napędową. Pojazd zwalnia, by nie pogorszyć sytuacji.

System ESP, zwany również ESC lub jednym ze skrótów stosowanych przez poszczególnych producentów, uratował już niejedno życie. Mimo to ma jednak sporą grupę przeciwników. Ci argumentują, że ESP odbiera przyjemność z jazdy, a dobry kierowca poradzi sobie lepiej bez niego. Owszem, w przypadku zawodników startujących w rajdach z pewnością tak właśnie jest. Wyczynowcy jadą jednak po zamkniętych trasach, z którymi wcześniej mają okazję się zapoznać.

Tymczasem kierowcy zwykłych aut poruszają się po drogach wraz z innymi zmotoryzowanymi, motocyklistami, rowerzystami i pieszymi. Nie można tu sobie pozwolić na błąd, bo stawką jest ludzie życie. Poza tym naiwnością byłoby porównywanie umiejętności nawet doświadczonego kierowcy z profesjonalnym zawodnikiem, a zmotoryzowanym często zdarza się podróżować na długich trasach, więc do tego wszystkiego dochodzi jeszcze element rozkojarzenia. Choć w wielu samochodach ESP można wyłączyć, nie warto robić tego poza zamkniętym torem. Lepiej cieszyć się bezpieczną jazdą.

Można byłoby pomyśleć: skoro nad naszym bezpieczeństwem czuwa tle systemów, to dlaczego wciąż dochodzi do wypadków? Cóż, w porównaniu z sytuacją sprzed kilkudziesięciu lat na drogach jest teraz znacznie więcej pojazdów, a ruch odbywa się o wiele szybciej. Strach pomyśleć, co by było, gdyby nie elektronika.

Wyłącz Adblocka, aby w pełni cieszyć się zawartością tej strony.